Jak się ubrać na narty — system trzech warstw

Na stoku walczysz z trzema rzeczami naraz: zimnem, wiatrem i wilgocią — tą z zewnątrz (śnieg, upadki) i tą od środka (pot przy zjeździe, potem bezruch na wyciągu). Jedna gruba kurtka nie poradzi sobie z obiema, dlatego ubiór na narty składa się z cieńszych warstw o różnych zadaniach:

  1. Warstwa bazowa — przylega do skóry i odbiera z niej pot.
  2. Warstwa ocieplająca — zatrzymuje ciepłe powietrze.
  3. Warstwa zewnętrzna — kurtka i spodnie, które nie przepuszczają śniegu ani wiatru, ale wypuszczają parę.

Warstwy działają tylko razem. Najlepsza kurtka z membraną nic nie da, jeśli pod spodem jest bawełniana koszulka, która nasiąkła potem przy pierwszym zjeździe i oddaje go przez resztę dnia. Dlatego wybór zaczyna się od tego, co leży przy skórze.

Warstwa bazowa — odzież termoaktywna z merino czy syntetyku

„Odzież termoaktywna” to nazwa handlowa, nie włókno. Oznacza dopasowaną koszulkę z długim rękawem i legginsy, które mają odprowadzać wilgoć od skóry. Na metce znajdziesz jedno z dwóch rozwiązań.

Wełna merino — pierwszy wybór. Pochłania około 17% wilgoci przy zwykłej wilgotności powietrza, a w nasyceniu do ~35% swojej masy, zanim zacznie sprawiać wrażenie mokrej. Poliester chłonie 0,4%. W praktyce merino buforuje pot w głębi włókna, więc na wyciągu nie czujesz zimnego, lepkiego materiału na plecach. Ogranicza też zapach — tę samą koszulkę spokojnie założysz drugi dzień z rzędu. Przy skórze wrażliwej szukaj podanej grubości włókna, najlepiej poniżej 18,5 µm; klasy mikronów i to, dlaczego cienkie merino nie gryzie, opisuje encyklopedia wełny merino.

Syntetyk (poliester, poliamid) — tańszy i szybciej schnie. Nie chłonie wody, tylko przepuszcza ją na zewnątrz, więc po wysiłku wysycha szybko. Funkcjonalnie działa, ale to nadal plastik noszony cały dzień przy skórze: szybciej przejmuje zapach potu, a każde pranie uwalnia mikrowłókna. Szerzej o tej grupie włókien: włókna syntetyczne.

Mieszanki. Merino z rdzeniem z poliamidu bywa trwalsze, ale im wyższy udział syntetyku, tym mniej zostaje z zalet wełny. Patrz na procent merino w składzie, nie na samo słowo „merino” w nazwie produktu.

Bieliznę termoaktywną zakładasz także pod spodnie narciarskie — legginsy chronią przed otarciami i wychłodzeniem nóg na wyciągu krzesełkowym. Nie zakładaj pod nią zwykłego T-shirtu: bawełna pod spodem zatrzymuje pot, zanim dotrze do warstwy, która miała go odprowadzić.

Warstwa ocieplająca — polar, wełna, kamizelka

Środkowa warstwa grzeje powietrzem uwięzionym między włóknami. To ona zmienia się najbardziej w zależności od dnia: w słońcu możesz ją pominąć, przy mrozie i wietrze dołożyć dwie cienkie zamiast jednej grubej.

  • Sweter z wełny — merino, zwykłej wełny albo alpaki. Grzeje także lekko zawilgocony i nie przejmuje zapachu, jest jednak cięższy od polaru i dłużej schnie.
  • Polar — dzianina z poliestru: lekki, tani, szybko schnie, przepuszcza wiatr (dlatego pod kurtkę, nie zamiast niej). Leży blisko ciała przez cały dzień, a to wciąż plastik, który w praniu gubi mikrowłókna.
  • Kamizelka lub cienka kurtka z ociepliną — grzeje tułów, nie krępując ramion przy pracy kijami.

Puch czy ocieplina syntetyczna? Puch daje najwięcej ciepła na gram, ale zmoczony praktycznie przestaje izolować. Ocieplina z mikrowłókien poliestrowych jest cięższa przy tym samym cieple, za to grzeje także wilgotna — dlatego na mokry śnieg i do kurtek bez membrany jest bezpieczniejszym wyborem. Rodzaje ociepliny syntetycznej omawia artykuł PrimaLoft, a pielęgnację puchu — jak prać kurtkę puchową.

Kurtka i spodnie narciarskie — parametry z metki

Warstwa zewnętrzna może być w całości z syntetyku — ma zatrzymać śnieg i wiatr, szybko schnąć i znieść krawędzie nart. Liczą się dwa parametry.

Słup wody (mm, ISO 811) — ciśnienie, przy którym tkanina zaczyna przeciekać. Do zjazdu rekreacyjnego wystarcza 10 000–15 000 mm; na skitury i freeride — od 20 000 mm. Poniżej 5 000 mm to zwykle sam impregnat bez membrany. Klasy wodoodporności i budowę laminatów opisuje przewodnik tkanina wodoodporna, a samą membranę ePTFE — Gore-Tex.

Oddychalność — podawana jako MVTR (g/m²/24h, im więcej, tym lepiej) albo RET (im mniej, tym lepiej). Do zjazdu celuj w MVTR od 10 000; w skali Hohenstein RET do 6 to oddychalność bardzo dobra, 6–13 dobra. Wyniki różnych metod nie przekładają się na siebie, więc porównuj tylko liczby z tej samej metody.

Zjazd rekreacyjny
Słup wody 10 000–15 000 mm MVTR od 10 000 Typowa konstrukcja 2L lub 3L, ocieplana
Skitury, freeride
Słup wody od 20 000 mm MVTR od 20 000 Typowa konstrukcja lekki 3L bez ociepliny
Wiosna, słońce
Słup wody softshell wystarczy MVTR bardzo wysoka Typowa konstrukcja softshell, hardshell w plecaku

Poza liczbami sprawdź detale, które decydują o suchości: podklejone szwy, fartuch przeciwśnieżny w kurtce, mankiety z regulacją, kaptur mieszczący kask i zamykane wywietrzniki pod pachami. W spodniach — wewnętrzny mankiet zakładany na but i wzmocnienie po wewnętrznej stronie nogawek, gdzie ociera krawędź narty. Kombinezon lepiej trzyma śnieg z dala od pleców, komplet kurtka i spodnie daje więcej swobody przy zmiennej pogodzie.

Czy softshell nadaje się na stok? Na słoneczny wiosenny dzień, skitury i biegówki — tak, bo dobrze oddycha i zatrzymuje wiatr. Na całodzienny zjazd w opadzie — nie: softshell jest odporny na wodę, a nie wodoszczelny, zwykle ma niepodklejone szwy i grzeje, dopóki się ruszasz, a na wyciągu stoisz. Budowę i parametry tej tkaniny opisuje artykuł softshell.

Szukaj odzieży po składzie z metki

Ustaw w wyszukiwarce ciuchly.pl próg składu — np. min. % wełny w koszulce pod kurtkę albo w swetrze na warstwę ocieplającą.

Przejdź do wyszukiwarki

Jak się ubrać na narty w zależności od pogody

Nie ma jednego zestawu na cały sezon. Zmienia się przede wszystkim warstwa środkowa i ocieplenie kurtki — baza z merino zostaje.

Odwilż, słońce
Warstwa bazowa cienkie merino Warstwa ocieplająca pomiń lub cienki polar Kurtka i spodnie membrana bez ociepliny
Lekki mróz
Warstwa bazowa merino średniej grubości Warstwa ocieplająca polar lub sweter wełniany Kurtka i spodnie membrana, lekka ocieplina
Silny mróz, wiatr
Warstwa bazowa grubsze merino Warstwa ocieplająca sweter i kamizelka Kurtka i spodnie ocieplana kurtka z membraną
Mokry śnieg
Warstwa bazowa merino lub syntetyk Warstwa ocieplająca ocieplina syntetyczna, nie puch Kurtka i spodnie wyższy słup wody

Skitury i biegówki to inna proporcja: podchodzisz albo biegniesz, więc pocisz się dużo bardziej niż przy zjeździe z wyciągiem. Zakładasz mniej — cienką bazę z merino, softshell albo lekką wiatrówkę — a warstwę ocieplającą i kurtkę przeciwdeszczową niesiesz w plecaku na zjazd i postój. Ocieplana kurtka narciarska na podejściu szybko zamieni się w saunę.

Skarpety narciarskie, rękawice, komin

Skarpety narciarskie — jedna para, sięgająca wyżej niż cholewka buta, bez grubych szwów w palcach. Najlepiej wełna merino z domieszką poliamidu (wytrzymałość na pięcie i palcach) i elastanu (żeby się nie zsuwała). Dwie pary naraz tworzą fałdy, które uciskają w sztywnym bucie. Merino pierz w niskiej temperaturze, na programie do wełny — szczegóły w poradniku jak prać skarpetki.

Rękawice — z membraną i ociepliną, z wierzchem zachodzącym na mankiet kurtki albo chowanym pod niego. Jeśli marzną ci dłonie, wybierz rękawice z jednym palcem i cienkie rękawiczki z merino pod spód: założysz je też osobno, gdy trzeba zapiąć but albo sięgnąć po telefon.

Komin i kominiarka — z cienkiego merino osłonią szyję i twarz przed wiatrem na wyciągu, a mokre od oddechu nie wychłodzą tak jak bawełna. Pod kask zakładaj cienką czapkę albo kominiarkę: kask musi przylegać do głowy, gruba czapka mu to uniemożliwia.

Jak ubrać dziecko na narty

Zasada jest ta sama — trzy warstwy, przy skórze merino albo bielizna termoaktywna, na wierzch odzież z membraną. Różnice są praktyczne:

  • Kombinezon sprawdza się u małych dzieci: nie podwija się przy upadku, więc śnieg nie wpada pod kurtkę. Starszym wygodniej w komplecie ze spodniami na szelkach.
  • Nie przegrzewaj — dziecko na stoku więcej się rusza i przewraca niż dorosły; gruby sweter pod kurtką ocieplaną szybko kończy się mokrymi plecami. Lepiej cienka warstwa więcej w plecaku.
  • Zapasowe rękawice i skarpety — dzieci częściej przemaczają dłonie w śniegu, a mokre rękawice grzeją słabo.
  • Komin zamiast szalika — nie zaczepi się na wyciągu.

Czego nie zakładać na narty

Bawełniany T-shirt
Załóż koszulkę z merino Dlaczego mokra bawełna wychładza
Jeansy
Załóż spodnie z membraną Dlaczego denim nasiąka śniegiem
Bawełnianą bluzę
Załóż polar lub sweter wełniany Dlaczego wolno schnie po pocie
Dwie pary skarpet
Załóż jedną parę narciarską Dlaczego fałdy uciskają w bucie
Długi szalik
Załóż komin z merino Dlaczego luźne końce się zaczepiają
Puchówkę bez membrany
Załóż kurtkę z membraną Dlaczego mokry puch nie grzeje

Bawełna chłonie dużo wilgoci, ale oddaje ją wolno — przy codziennym noszeniu to zaleta, na stoku wada. Nasiąknięta koszulka pozostaje mokra przez kolejne zjazdy, a mokra tkanina przy skórze odbiera ciepło znacznie szybciej niż sucha. Jeansy dokładają do tego sztywność i ciężar: po upadku w śnieg denim nasiąka i nie wysycha do końca dnia.

Strój na narty — na co patrzeć na metce

Przy skórze naturalne włókno, na wierzchu parametry membrany. Te dwie rzeczy rozstrzygają o komforcie bardziej niż marka czy krój.

Na metce — na co zwracać uwagę

Praktyczne porady zakupowe: strój na narty.

Szukaj tego
  • + Merino w bieliźnie, wysoki procent
  • + Podana grubość włókna merino
  • + Słup wody od 10 000 mm
  • + Oddychalność z jednostką i metodą
  • + Podklejone szwy i fartuch przeciwśnieżny
Uważaj na to
  • ! Bawełna w warstwie przy skórze
  • ! „Wodoodporna” bez podanego słupa wody
  • ! Merino jako symboliczna domieszka
  • ! Puch bez membrany na mokry śnieg
  • ! Oddychalność bez jednostki

Filtruj odzież po składzie z metki

Wyszukiwarka ciuchly.pl pokazuje tylko odzież spełniającą Twoje progi składu — min. % wełny, bawełny czy poliamidu.

Przejdź do wyszukiwarki

Źródła