Jak się ubrać na narty — system trzech warstw
Na stoku walczysz z trzema rzeczami naraz: zimnem, wiatrem i wilgocią — tą z zewnątrz (śnieg, upadki) i tą od środka (pot przy zjeździe, potem bezruch na wyciągu). Jedna gruba kurtka nie poradzi sobie z obiema, dlatego ubiór na narty składa się z cieńszych warstw o różnych zadaniach:
- Warstwa bazowa — przylega do skóry i odbiera z niej pot.
- Warstwa ocieplająca — zatrzymuje ciepłe powietrze.
- Warstwa zewnętrzna — kurtka i spodnie, które nie przepuszczają śniegu ani wiatru, ale wypuszczają parę.
Warstwy działają tylko razem. Najlepsza kurtka z membraną nic nie da, jeśli pod spodem jest bawełniana koszulka, która nasiąkła potem przy pierwszym zjeździe i oddaje go przez resztę dnia. Dlatego wybór zaczyna się od tego, co leży przy skórze.
Warstwa bazowa — odzież termoaktywna z merino czy syntetyku
„Odzież termoaktywna” to nazwa handlowa, nie włókno. Oznacza dopasowaną koszulkę z długim rękawem i legginsy, które mają odprowadzać wilgoć od skóry. Na metce znajdziesz jedno z dwóch rozwiązań.
Wełna merino — pierwszy wybór. Pochłania około 17% wilgoci przy zwykłej wilgotności powietrza, a w nasyceniu do ~35% swojej masy, zanim zacznie sprawiać wrażenie mokrej. Poliester chłonie 0,4%. W praktyce merino buforuje pot w głębi włókna, więc na wyciągu nie czujesz zimnego, lepkiego materiału na plecach. Ogranicza też zapach — tę samą koszulkę spokojnie założysz drugi dzień z rzędu. Przy skórze wrażliwej szukaj podanej grubości włókna, najlepiej poniżej 18,5 µm; klasy mikronów i to, dlaczego cienkie merino nie gryzie, opisuje encyklopedia wełny merino.
Syntetyk (poliester, poliamid) — tańszy i szybciej schnie. Nie chłonie wody, tylko przepuszcza ją na zewnątrz, więc po wysiłku wysycha szybko. Funkcjonalnie działa, ale to nadal plastik noszony cały dzień przy skórze: szybciej przejmuje zapach potu, a każde pranie uwalnia mikrowłókna. Szerzej o tej grupie włókien: włókna syntetyczne.
Mieszanki. Merino z rdzeniem z poliamidu bywa trwalsze, ale im wyższy udział syntetyku, tym mniej zostaje z zalet wełny. Patrz na procent merino w składzie, nie na samo słowo „merino” w nazwie produktu.
Bieliznę termoaktywną zakładasz także pod spodnie narciarskie — legginsy chronią przed otarciami i wychłodzeniem nóg na wyciągu krzesełkowym. Nie zakładaj pod nią zwykłego T-shirtu: bawełna pod spodem zatrzymuje pot, zanim dotrze do warstwy, która miała go odprowadzić.
Warstwa ocieplająca — polar, wełna, kamizelka
Środkowa warstwa grzeje powietrzem uwięzionym między włóknami. To ona zmienia się najbardziej w zależności od dnia: w słońcu możesz ją pominąć, przy mrozie i wietrze dołożyć dwie cienkie zamiast jednej grubej.
- Sweter z wełny — merino, zwykłej wełny albo alpaki. Grzeje także lekko zawilgocony i nie przejmuje zapachu, jest jednak cięższy od polaru i dłużej schnie.
- Polar — dzianina z poliestru: lekki, tani, szybko schnie, przepuszcza wiatr (dlatego pod kurtkę, nie zamiast niej). Leży blisko ciała przez cały dzień, a to wciąż plastik, który w praniu gubi mikrowłókna.
- Kamizelka lub cienka kurtka z ociepliną — grzeje tułów, nie krępując ramion przy pracy kijami.
Puch czy ocieplina syntetyczna? Puch daje najwięcej ciepła na gram, ale zmoczony praktycznie przestaje izolować. Ocieplina z mikrowłókien poliestrowych jest cięższa przy tym samym cieple, za to grzeje także wilgotna — dlatego na mokry śnieg i do kurtek bez membrany jest bezpieczniejszym wyborem. Rodzaje ociepliny syntetycznej omawia artykuł PrimaLoft, a pielęgnację puchu — jak prać kurtkę puchową.
Kurtka i spodnie narciarskie — parametry z metki
Warstwa zewnętrzna może być w całości z syntetyku — ma zatrzymać śnieg i wiatr, szybko schnąć i znieść krawędzie nart. Liczą się dwa parametry.
Słup wody (mm, ISO 811) — ciśnienie, przy którym tkanina zaczyna przeciekać. Do zjazdu rekreacyjnego wystarcza 10 000–15 000 mm; na skitury i freeride — od 20 000 mm. Poniżej 5 000 mm to zwykle sam impregnat bez membrany. Klasy wodoodporności i budowę laminatów opisuje przewodnik tkanina wodoodporna, a samą membranę ePTFE — Gore-Tex.
Oddychalność — podawana jako MVTR (g/m²/24h, im więcej, tym lepiej) albo RET (im mniej, tym lepiej). Do zjazdu celuj w MVTR od 10 000; w skali Hohenstein RET do 6 to oddychalność bardzo dobra, 6–13 dobra. Wyniki różnych metod nie przekładają się na siebie, więc porównuj tylko liczby z tej samej metody.
| Jazda | Słup wody | MVTR | Typowa konstrukcja |
|---|---|---|---|
| Zjazd rekreacyjny | 10 000–15 000 mm | od 10 000 | 2L lub 3L, ocieplana |
| Skitury, freeride | od 20 000 mm | od 20 000 | lekki 3L bez ociepliny |
| Wiosna, słońce | softshell wystarczy | bardzo wysoka | softshell, hardshell w plecaku |
Poza liczbami sprawdź detale, które decydują o suchości: podklejone szwy, fartuch przeciwśnieżny w kurtce, mankiety z regulacją, kaptur mieszczący kask i zamykane wywietrzniki pod pachami. W spodniach — wewnętrzny mankiet zakładany na but i wzmocnienie po wewnętrznej stronie nogawek, gdzie ociera krawędź narty. Kombinezon lepiej trzyma śnieg z dala od pleców, komplet kurtka i spodnie daje więcej swobody przy zmiennej pogodzie.
Czy softshell nadaje się na stok? Na słoneczny wiosenny dzień, skitury i biegówki — tak, bo dobrze oddycha i zatrzymuje wiatr. Na całodzienny zjazd w opadzie — nie: softshell jest odporny na wodę, a nie wodoszczelny, zwykle ma niepodklejone szwy i grzeje, dopóki się ruszasz, a na wyciągu stoisz. Budowę i parametry tej tkaniny opisuje artykuł softshell.
Szukaj odzieży po składzie z metki
Ustaw w wyszukiwarce ciuchly.pl próg składu — np. min. % wełny w koszulce pod kurtkę albo w swetrze na warstwę ocieplającą.
Przejdź do wyszukiwarkiJak się ubrać na narty w zależności od pogody
Nie ma jednego zestawu na cały sezon. Zmienia się przede wszystkim warstwa środkowa i ocieplenie kurtki — baza z merino zostaje.
| Pogoda | Warstwa bazowa | Warstwa ocieplająca | Kurtka i spodnie |
|---|---|---|---|
| Odwilż, słońce | cienkie merino | pomiń lub cienki polar | membrana bez ociepliny |
| Lekki mróz | merino średniej grubości | polar lub sweter wełniany | membrana, lekka ocieplina |
| Silny mróz, wiatr | grubsze merino | sweter i kamizelka | ocieplana kurtka z membraną |
| Mokry śnieg | merino lub syntetyk | ocieplina syntetyczna, nie puch | wyższy słup wody |
Skitury i biegówki to inna proporcja: podchodzisz albo biegniesz, więc pocisz się dużo bardziej niż przy zjeździe z wyciągiem. Zakładasz mniej — cienką bazę z merino, softshell albo lekką wiatrówkę — a warstwę ocieplającą i kurtkę przeciwdeszczową niesiesz w plecaku na zjazd i postój. Ocieplana kurtka narciarska na podejściu szybko zamieni się w saunę.
Skarpety narciarskie, rękawice, komin
Skarpety narciarskie — jedna para, sięgająca wyżej niż cholewka buta, bez grubych szwów w palcach. Najlepiej wełna merino z domieszką poliamidu (wytrzymałość na pięcie i palcach) i elastanu (żeby się nie zsuwała). Dwie pary naraz tworzą fałdy, które uciskają w sztywnym bucie. Merino pierz w niskiej temperaturze, na programie do wełny — szczegóły w poradniku jak prać skarpetki.
Rękawice — z membraną i ociepliną, z wierzchem zachodzącym na mankiet kurtki albo chowanym pod niego. Jeśli marzną ci dłonie, wybierz rękawice z jednym palcem i cienkie rękawiczki z merino pod spód: założysz je też osobno, gdy trzeba zapiąć but albo sięgnąć po telefon.
Komin i kominiarka — z cienkiego merino osłonią szyję i twarz przed wiatrem na wyciągu, a mokre od oddechu nie wychłodzą tak jak bawełna. Pod kask zakładaj cienką czapkę albo kominiarkę: kask musi przylegać do głowy, gruba czapka mu to uniemożliwia.
Jak ubrać dziecko na narty
Zasada jest ta sama — trzy warstwy, przy skórze merino albo bielizna termoaktywna, na wierzch odzież z membraną. Różnice są praktyczne:
- Kombinezon sprawdza się u małych dzieci: nie podwija się przy upadku, więc śnieg nie wpada pod kurtkę. Starszym wygodniej w komplecie ze spodniami na szelkach.
- Nie przegrzewaj — dziecko na stoku więcej się rusza i przewraca niż dorosły; gruby sweter pod kurtką ocieplaną szybko kończy się mokrymi plecami. Lepiej cienka warstwa więcej w plecaku.
- Zapasowe rękawice i skarpety — dzieci częściej przemaczają dłonie w śniegu, a mokre rękawice grzeją słabo.
- Komin zamiast szalika — nie zaczepi się na wyciągu.
Czego nie zakładać na narty
| Zamiast | Załóż | Dlaczego |
|---|---|---|
| Bawełniany T-shirt | koszulkę z merino | mokra bawełna wychładza |
| Jeansy | spodnie z membraną | denim nasiąka śniegiem |
| Bawełnianą bluzę | polar lub sweter wełniany | wolno schnie po pocie |
| Dwie pary skarpet | jedną parę narciarską | fałdy uciskają w bucie |
| Długi szalik | komin z merino | luźne końce się zaczepiają |
| Puchówkę bez membrany | kurtkę z membraną | mokry puch nie grzeje |
Bawełna chłonie dużo wilgoci, ale oddaje ją wolno — przy codziennym noszeniu to zaleta, na stoku wada. Nasiąknięta koszulka pozostaje mokra przez kolejne zjazdy, a mokra tkanina przy skórze odbiera ciepło znacznie szybciej niż sucha. Jeansy dokładają do tego sztywność i ciężar: po upadku w śnieg denim nasiąka i nie wysycha do końca dnia.
Strój na narty — na co patrzeć na metce
Przy skórze naturalne włókno, na wierzchu parametry membrany. Te dwie rzeczy rozstrzygają o komforcie bardziej niż marka czy krój.
Na metce — na co zwracać uwagę
Praktyczne porady zakupowe: strój na narty.
- + Merino w bieliźnie, wysoki procent
- + Podana grubość włókna merino
- + Słup wody od 10 000 mm
- + Oddychalność z jednostką i metodą
- + Podklejone szwy i fartuch przeciwśnieżny
- ! Bawełna w warstwie przy skórze
- ! „Wodoodporna” bez podanego słupa wody
- ! Merino jako symboliczna domieszka
- ! Puch bez membrany na mokry śnieg
- ! Oddychalność bez jednostki
Filtruj odzież po składzie z metki
Wyszukiwarka ciuchly.pl pokazuje tylko odzież spełniającą Twoje progi składu — min. % wełny, bawełny czy poliamidu.
Przejdź do wyszukiwarkiŹródła
- ISO 811:2018 — słup wody. iso.org/standard/65149
- Wikipedia (en), „Breathability” — skala RET Hohenstein, nieporównywalność metod MVTR. en.wikipedia.org/wiki/Breathability
- Wikipedia (en), „Down feather” — puch po zmoczeniu traci właściwości izolacyjne. en.wikipedia.org/wiki/Down_feather
- Wikipedia (en), „Layered clothing” — zadania warstw, softshell nie jest wodoszczelny. en.wikipedia.org/wiki/Layered_clothing