Co to jest softshell — budowa warstwa po warstwie
Softshell (dosłownie „miękka skorupa”) to tkanina na kurtki i spodnie do ruchu w chłodne, wietrzne dni. Jest miękka, rozciąga się i nie szeleści. Zatrzymuje wiatr, a wypuszcza parę z potu — dlatego sprawdza się przy wysiłku, przy którym kurtka przeciwdeszczowa zamienia się w saunę. Przed ulewą nie chroni: jest odporna na wodę, nie wodoszczelna.
Słowo „softshell” opisuje konstrukcję, a nie włókno:
- Warstwa zewnętrzna — gęsto tkany poliester albo poliamid z dodatkiem elastanu. Splot hamuje wiatr, elastan daje swobodę w kolanach i barkach.
- Impregnat DWR (ang. durable water repellent) — dzięki niemu woda perli się na tkaninie i spływa, zamiast wsiąkać. Zużywa się, więc trzeba go odnawiać.
- Membrana (nie zawsze) — cienka warstwa w środku, która przede wszystkim odcina wiatr. Lepiej chroni też przed deszczem, kosztem oddychalności i wagi.
- Wnętrze — zwykle mikropolar dodający ciepła, w lżejszych modelach cienka dzianina.
Rodzaje są trzy. Bez membrany — najwyżej oddycha, zatrzymuje większość wiatru; do biegania i szybkich podejść. Z membraną — całkowicie wiatroszczelny i wolniej przemaka. Przykładem jest WINDSTOPPER firmy W. L. Gore, który producent opisuje jako odporny na lekki deszcz, nie wodoszczelny (zob. Gore-Tex). Hybrydowy — membrana tylko na kapturze, barkach i przodzie, reszta oddychająca.
Softshell a hardshell i polar
Hardshell to kurtka przeciwdeszczowa z wodoszczelną membraną i podklejonymi szwami, polar — ocieplająca dzianina przepuszczająca wiatr. Softshell leży pomiędzy nimi.
| Cecha | Softshell bez membrany | Softshell z membraną | Hardshell | Polar |
|---|---|---|---|---|
| Wiatr | Zatrzymuje większość | Zatrzymuje całkowicie | Zatrzymuje całkowicie | Przepuszcza |
| Deszcz | Mżawka, krótki opad | Przelotny deszcz | Ulewa, wiele godzin | Szybko przemaka |
| Oddychalność | Bardzo wysoka | Niższa | Zależy od membrany | Bardzo wysoka |
| Elastyczność | Wysoka | Wysoka | Niska, szeleści | Średnia |
| Najlepiej do | Wysiłek w suchym chłodzie | Wiatr i zmienna pogoda | Deszcz i postój | Warstwa pod kurtkę |
Softshell z membraną różni się od hardshella przede wszystkim szwami. W softshellach zwykle się ich nie podkleja, więc w długim deszczu woda wchodzi przez przeszycia. Klasy wodoodporności i dobór słupa wody do aktywności opisuje przewodnik tkanina wodoodporna.
Parametry z metki — słup wody, oddychalność, gramatura
Słup wody (mm) — ciśnienie, przy którym tkanina zaczyna przeciekać, mierzone według ISO 811. Softshell bez membrany nie ma bariery dla wody, więc jeśli producent w ogóle podaje słup wody, jest on niski na tle kurtek przeciwdeszczowych. Z membraną bywa wyżej — przykładowa tkanina metrażowa z membraną poliuretanową deklaruje 8 000 mm. Kurtka z niej i tak przemoknie na szwach.
RET — opór pary wodnej według ISO 11092, w m²·Pa/W. Im niższy, tym lepiej. W skali komfortu Instytutu Hohenstein do 6 to oddychalność bardzo dobra, 6–13 dobra, 13–20 zadowalająca, powyżej 20 słaba. Zapis „RET poniżej 30” mówi więc niewiele — mieści się w nim i tkanina świetna, i taka, w której przy wysiłku zrobi się wilgotno.
MVTR (g/m²/24h) — ilość pary przechodzącej przez tkaninę w ciągu doby. Wyniki różnych metod nie przekładają się na siebie — porównuj liczby z tej samej metody.
Gramatura — tkaniny softshellowe w sprzedaży metrażowej ważą od około 170 do ponad 400 g/m². Lekkie służą do biegania, ciężkie — na zimę. Więcej: gramatura tkaniny.
Skład softshellu na metce
Softshell to niemal zawsze syntetyk — i w kurtce to rozsądny wybór: ma zatrzymać wiatr, szybko schnąć i znosić tarcie plecaka.
| Skład | Gdzie spotkasz | Co to oznacza |
|---|---|---|
| Poliester z elastanem | kurtki, najczęściej | szybko schnie, tańszy |
| Poliamid z elastanem | spodnie, wzmocnienia | odporniejszy na przetarcia |
| Poliamid, merino, elastan | cienkie kurtki, spodnie | domieszka wełny |
| Poliester z poliuretanem | tkaniny z membraną | membrana lub powłoka |
| Mikropolar poliestrowy | wnętrze kurtki | ciepło i miękkość |
Kody na wszywce: PES to poliester, PA — poliamid, EL — elastan, PU lub TPU — poliuretan, z którego robi się część membran i powłok. Więcej: skład ubrań — jak czytać metkę.
Poliester czy poliamid? Poliamid (nylon) ma bardzo wysoką odporność na ścieranie, więc trafia tam, gdzie tkanina trze o skałę lub plecak. Poliester prawie nie chłonie wody, szybciej schnie i jest tańszy, dlatego dominuje w kurtkach. Szerzej: poliamid a poliester.
Elastan jest w softshellu częścią konstrukcji — w przykładowych tkaninach metrażowych stanowi od 7 do 27%. Im go więcej, tym gorzej tkanina znosi gorąco, które odbiera elastanowi sprężystość.
Softshell przy skórze. W kurtce syntetyk jest na miejscu. Cienkie bluzy i legginsy „softshellowe” noszone cały dzień na gołe ciało to jednak poliester lub poliamid przy skórze: gromadzą pot i zapach, a w praniu gubią mikrowłókna. Pod softshell lepiej założyć koszulkę z wełny merino.
Szukaj odzieży po składzie z metki
Ustaw w wyszukiwarce ciuchly.pl próg składu — np. min. % poliamidu w spodniach albo wełny w koszulce pod kurtkę.
Przejdź do wyszukiwarkiDo czego softshell, a do czego nie
Softshell wygrywa, gdy jest zimno i wieje, ale sucho, a ty się ruszasz: na podejściu, rowerze, skiturach, podczas biegania zimą. Na długi deszcz potrzebny jest hardshell, a na mróz i postój — warstwa ocieplająca, bo softshell grzeje, dopóki się ruszasz.
| Sytuacja | Softshell | Co dodać albo zamiast |
|---|---|---|
| Podejście, wiatr, sucho | TAK | nic, cienki wystarczy |
| Bieganie, rower w chłodzie | TAK | wersja bez membrany |
| Miasto wiosną i jesienią | TAK | z membraną przy wietrze |
| Przelotny deszcz | ZALEŻY | hardshell w plecaku |
| Mróz, postój | ZALEŻY | warstwa ocieplająca pod spód |
| Ulewa, wiele godzin | NIE | hardshell |
Jak prać softshell
Pierz rzadko, ale nie za rzadko — pot i brud osłabiają impregnat szybciej niż pranie. Sygnał, że pora: kropla zamiast się perlić, wsiąka i zostawia ciemną plamę.
Krok po kroku
- Sprawdź metkę — temperaturę i symbol suszenia. Znaki: symbole prania.
- Zapnij zamki, rzepy i napy, opróżnij kieszenie. Plamy potraktuj miejscowo odrobiną płynu.
- Temperatura z metki — najczęściej 30 lub 40°C. W. L. Gore podaje 40°C, część kart tkanin softshellowych 30°C — metka kurtki wygrywa.
- Płyn, nie proszek, w małej ilości — najlepiej przeznaczony do odzieży technicznej. Resztki środków na włóknach przyciągają wodę i brud.
- Bez płynu do płukania, wybielacza i odplamiaczy — wyklucza je producent membran.
- Dwa płukania i niskie wirowanie, bez mocno zabrudzonych rzeczy w tym samym bębnie.
Suszenie i odnowienie impregnatu
Najprościej suszyć na wieszaku, z dala od kaloryfera i ostrego słońca. Impregnat często da się jednak odnowić ciepłem: producent membran zaleca, by suchą kurtkę włożyć na około 20 minut do suszarki w niskiej temperaturze albo przeprasować ją na niskim ustawieniu, bez pary, przez ręcznik.
Rób to tylko wtedy, gdy metka pozwala — kwadrat z kółkiem i jedną kropką to suszarka w niskiej temperaturze. Część tkanin softshellowych ma suszarkę przekreśloną; wtedy ciepła nie używasz. Nigdy nie dociskaj gorącego żelazka wprost do tkaniny — membrana i elastan tego nie wybaczają. Dlaczego kurtka z membraną jest tu wyjątkiem: co można suszyć w suszarce.
Jeśli po praniu i ogrzaniu kropla nadal wsiąka, impregnat się wyczerpał i trzeba nałożyć nowy: w sprayu na zewnętrzną stronę albo w środku dodawanym do prania — według instrukcji producenta kurtki. Fabryczne impregnaty opierały się głównie na związkach fluoru; coraz częściej zastępują je środki bezfluorowe. Kurtkę z wypełnieniem puchowym pierz jak kurtkę puchową.
Pranie a mikroplastik
Każde pranie syntetyku uwalnia do ścieków mikrowłókna plastiku. W badaniu Uniwersytetu w Plymouth (Napper i Thompson, 2016) poliester i akryl gubiły ich istotnie więcej niż mieszanka z bawełną; pranie 6 kg akrylu to szacunkowo ponad 700 tysięcy włókien. Pranie tylko wtedy, gdy trzeba, służy więc i impregnatowi, i wodzie.
Jak wybrać softshell — metka i czerwone flagi
Do biegania wybierz lekki softshell bez membrany z niskim RET, na przelotny deszcz w trasie — z podklejonymi szwami albo zwykły plus hardshell w plecaku. Przekreślona suszarka i żelazko na metce oznaczają, że impregnat odnowisz tylko środkiem do reimpregnacji.
Na metce — na co zwracać uwagę
Praktyczne porady zakupowe: softshell.
- + Poliester lub poliamid z elastanem
- + Poliamid w spodniach i na wzmocnieniach
- + Domieszka wełny merino w tkaninie
- + RET podany razem z metodą
- + Suszarka dozwolona w niskiej temperaturze
- ! Wodoodporność bez podanego słupa wody
- ! Oddychalność bez jednostki i metody
- ! Niepodklejone szwy w kurtce na deszcz
- ! Cienka bluza softshellowa na gołe ciało
- ! Zakaz suszarki i żelazka naraz
Obalone mity o softshellu
| Mit | Prawda |
|---|---|
| „Softshell jest wodoodporny” | NIE — impregnat i splot tylko opóźniają przemakanie. |
| „Softshell z membraną zastąpi kurtkę przeciwdeszczową” | NIE — szwy są zwykle niepodklejone i w długim deszczu przeciekają. |
| „Softshella nie wolno suszyć w suszarce” | ZALEŻY — rozstrzyga metka; producent membran zaleca krótkie suszenie w niskiej temperaturze. |
| „Softshell z polarem wystarczy na mróz” | ZALEŻY — w ruchu często tak, na postoju potrzebna jest warstwa ocieplająca. |
| „Softshell to materiał, jak bawełna” | NIE — to typ konstrukcji tkaniny. Włókno podaje dopiero metka. |
| „Płyn do płukania odświeży softshell” | NIE — zostaje na włóknach i osłabia odpychanie wody. |
Filtruj odzież po składzie z metki
Wyszukiwarka ciuchly.pl pokazuje tylko odzież spełniającą Twoje progi składu — min. % poliamidu, wełny, bawełny.
Przejdź do wyszukiwarkiŹródła
Normy:
- ISO 811:2018 — słup wody. iso.org/standard/65149
- ISO 11092:2026 — opór pary wodnej (RET). iso.org/standard/85998
- ISO 3758:2023 — symbole konserwacji. iso.org/standard/74401
Producent membran (W. L. Gore & Associates):
- Pielęgnacja odzieży wierzchniej — 40°C, płyn, zakazy, reaktywacja DWR. gore-tex.com/support/care/outerwear
- Odnawianie DWR i test kropli. gore-tex.com/blog/restore-durable-water-repellency-raingear
- WINDSTOPPER — wiatroszczelność, odporność na lekki deszcz. gore-tex.com/technology/windstopper
Badania i encyklopedie:
- Napper I.E., Thompson R.C. (2016), Marine Pollution Bulletin — mikrowłókna z prania. doi.org/10.1016/j.marpolbul.2016.09.025
- Wikipedia (en), „Layered clothing” — softshell nie jest wodoszczelny. en.wikipedia.org/wiki/Layered_clothing
- Wikipedia (en), „Breathability” — RET, skala Hohenstein, metody MVTR. en.wikipedia.org/wiki/Breathability
- Wikipedia (en), „Durable water repellent” — reaktywacja ciepłem, fluoropolimery. en.wikipedia.org/wiki/Durable_water_repellent
- Wikipedia (en), „Nylon” — odporność na ścieranie. en.wikipedia.org/wiki/Nylon
Dane handlowe (tkaniny metrażowe):
- extremtextil — katalog softshelli (170–440 g/m²) i karty tkanin: z membraną TPU (92% poliestru, 8% elastanu, 8 000 mm, RET poniżej 30, 40°C), z merino (75% poliamidu, 18% wełny, 7% elastanu, 30°C), z polarem (73% poliamidu, 27% elastanu). extremtextil.de