Właściwości
Co to jest moher?
Moher to włókno pozyskiwane z włosa kozy angorskiej — rasy kozy domowej (Capra hircus) hodowanej głównie w Republice Południowej Afryki, Turcji i Teksasie. W odzieży spotkasz go tam, gdzie liczy się połysk i puszystość: swetry, kardigany, szale, czapki, cienkie dzianiny, a w wersji gładkiej także tkaniny garniturowe.
Najkrótsza odpowiedź na pytanie „czym to się różni od wełny”: moher ma gładkie, płasko przylegające łuski, prawie nie ma karbika i jest grubszy. Z tych trzech rzeczy wynika cała reszta — mocny, jedwabisty połysk, puszysta „aureola” wokół dzianiny, wysoka trwałość, niemal zerowa skłonność do gniecenia, a po drugiej stronie bilansu sztywność włosa i to, że w grubszych klasach potrafi kłuć.
Moher nie jest ani „błyszczącą wełną”, ani „tańszym kaszmirem”. To osobne włókno: odporniejsze na ścieranie niż wełna owcza, wyraźnie mniej miękkie niż kaszmir i jako jedyne w tej grupie praktycznie nie filcujące się.
Moher a angora — dwa różne zwierzęta
To najczęstsza pomyłka przy tym materiale i bierze się z nazwy, która myli nawet sprzedawców.
Moher pochodzi od kozy angorskiej. Angora pochodzi od królika angorskiego. Oba zwierzęta noszą przymiotnik od Ankary — dawnej Angory — i na tym podobieństwo się kończy. To dwa różne gatunki, dwa różne włókna i dwa różne zachowania na sobie.
| Cecha | Moher | Angora |
|---|---|---|
| Zwierzę | Koza angorska | Królik angorski |
| Charakter włosa | Mocny, sprężysty | Cienki, puchowy |
| Połysk | Bardzo wysoki | Matowy |
| Trwałość | Bardzo wysoka | Niska |
| Kod na metce | WM | WA |
W praktyce różnicę poznasz pod światło. Angora jest miękka jak puch, całkowicie matowa i szybko się zbija; moher jest mocniejszy w ręce i metalicznie błyszczy. Jeśli sweter jest puszysty i błyszczący — to moher. Jeśli puszysty i matowy — to prawdopodobnie angora.
Pomyłka ma też wymiar etyczny, bo obu włókien dotyczą zupełnie inne kontrowersje: przy angorze chodzi o sposób pozyskiwania puchu z żywych królików, przy moherze — o warunki strzyżenia kóz. Nie da się ich potraktować jednym werdyktem i nie należy tego robić.
Czy moher to wełna? Co mówi metka
Potocznie mówi się „wełna moherowa” i tym razem — inaczej niż przy alpace czy kaszmirze — nie jest to nawet skrót myślowy. Unijne rozporządzenie 1007/2011 wymienia moher jako odrębną nazwę włókna, którą wolno poprzedzić albo uzupełnić słowem „wełna” lub „włos”. Legalne są więc zarówno „moher”, jak i „wełna moherowa”.
Odwrotna zależność jest słabsza, niż się powszechnie sądzi. Załącznik I definiuje „wełnę” jako runo owcy lub jagnięcia albo mieszankę tego runa z sierścią zwierząt z pozycji 2 — a koza angorska jest właśnie w pozycji 2. Samo „100% wełna” nie wyklucza więc moheru w składzie; wyklucza go dopiero „żywa wełna” (art. 8), zastrzeżona dla runa owczego, które nigdy wcześniej nie było w gotowym wyrobie. W praktyce moher jest zbyt drogi, żeby go przemilczeć: producent wypisuje go osobno, bo na tym zarabia. Zapis „70% wełna, 30% moher” to mieszanka runa owczego z włosem kozy angorskiej i jedna z sensowniejszych mieszanek w tej grupie.
Na metkach spotkasz też kody literowe. Pochodzą z normy ISO 6938, obejmującej wyłącznie włókna naturalne: moher zapisuje się jako WM, wełna owcza to WO, kaszmir WS, alpaka WP, a angora — ta królicza — WA. Kody bywają jedynym oznaczeniem na wąskiej wszywce, więc warto rozpoznać przynajmniej te pięć. Jak czytać resztę składu, tłumaczy poradnik o czytaniu metki.
Połysk i brak filcowania — budowa włókna
Obie najbardziej charakterystyczne cechy moheru wynikają z jednej rzeczy: z kształtu łusek na powierzchni włosa.
Każde włókno keratynowe jest pokryte łuskami, ułożonymi jak dachówki. U wełny owczej łuski są liczne i wyraźnie odstające — ich krawędzie sterczą na zewnątrz. U moheru są duże, płaskie i przylegają do trzonu włosa prawie na płasko.
Pierwsza konsekwencja: połysk. Gładka powierzchnia odbija światło kierunkowo, zamiast je rozpraszać — dlatego moher świeci, a wełna jest matowa, i dlatego w branży garniturowej nazywano go kiedyś „diamentowym włóknem”. Ten sam efekt sprawia, że moher przyjmuje barwniki intensywniej: kolory wychodzą czyste, bez mlecznej zasłony.
Druga konsekwencja: moher prawie się nie filcuje. Filcowanie polega na zazębianiu się odstających krawędzi łusek pod wpływem tarcia, ciepła i wilgoci. Łuski moheru nie mają czego zazębiać, więc sweter moherowy nie skurczy się w pralce tak dramatycznie jak wełniany. Prawie nie znaczy wcale — moher bywa przędzony razem z wełną, a wtedy filcuje się wełniana część mieszanki i ciągnie za sobą resztę. Zasady prania zostają więc te same.
Trzecia rzecz dotyczy karbika. Wełna owcza wygląda pod mikroskopem jak sprężynka, z kilkoma falami na centymetr; moher jest prawie prosty. Bez karbika włos jest sztywniejszy i mniej rozciągliwy, ale za to świetnie wraca do kształtu po zgnieceniu — moherowa marynarka gniecie się wyraźnie mniej niż wełniana, i dlatego mieszanki z moherem od dekad trafiają do tkanin garniturowych na ciepłe miesiące.
Klasy moheru — kid, young goat, adult
Tu leży najważniejsza informacja zakupowa i zarazem miejsce, w którym moher zachowuje się odwrotnie niż alpaka.
Włos kozy angorskiej grubieje z wiekiem zwierzęcia. Pierwsza strzyża, około szóstego miesiąca życia, daje włókno najcieńsze i najdelikatniejsze. Z każdym kolejnym rokiem włos staje się grubszy, prostszy i mocniejszy. Dlatego klasy handlowe moheru są nazwane po prostu od wieku kozy — i w tym wypadku nazwa mówi prawdę.
| Klasa | Mikronaż | Na gołą skórę? |
|---|---|---|
| Fine kid (super kid) | ok. 22–25 µm | ZALEŻY — cienki sweter |
| Kid | ok. 26–30 µm | ZALEŻY — sweter na koszulkę |
| Young goat | ok. 30–32 µm | NIE — warstwa wierzchnia |
| Fine hair | ok. 32–36 µm | NIE — płaszcz, szal na szyję |
| Hair (adult) | ok. 36–42 µm | NIE — tkaniny, tapicerka |
Warto zestawić to z sąsiednim artykułem, żeby nie pomylić dwóch logik. „Baby alpaca” to nazwa klasy grubości, a nie wiek zwierzęcia — sortownik patrzy tam wyłącznie na średnicę włosa. „Kid mohair” to naprawdę pierwsza strzyża młodej kozy. Dwa podobnie brzmiące określenia, dwa zupełnie różne mechanizmy; jeśli interesuje cię ta pierwsza, opisuje ją artykuł o alpace.
Drugi parametr, którego sklepy prawie nigdy nie podają, a który realnie odróżnia dobry moher od przeciętnego, to kiemp — krótkie, kredowe, puste w środku włosy, które nie przyjmują barwnika. W dzianinie wyglądają jak jaśniejsze, sztywne odcinki i kłują najmocniej ze wszystkiego. W klasyfikacji handlowej runo wolne od kiempu to warunek wysokiej klasy, więc obecność jaśniejszych sztywnych włosków w gotowym swetrze jest sygnałem o surowcu.
Czy moher drapie? Uczciwa odpowiedź
Tak, potrafi — i nie ma powodu tego owijać w bawełnę.
Działa tu ten sam mechanizm co przy wełnie: powyżej mniej więcej 30 µm pojedyncze włókno jest zbyt sztywne, żeby ugiąć się pod naciskiem skóry. Zamiast się położyć, uciska receptory i odbierasz to jako kłucie. To nie jest alergia, tylko fizyka — i dokładnie dlatego klasa włókna ma większe znaczenie niż nazwa na metce.
Przy moherze dochodzą do tego dwie rzeczy dodatkowe. Po pierwsze, większość moheru odzieżowego leży w okolicach progu albo wyraźnie powyżej niego — poniżej 30 µm mieszczą się tylko klasy kid, a te są drogie i rzadkie. Po drugie, moher prawie nie ma karbika, więc jego końcówki sterczą z przędzy prostopadle, zamiast zawijać się w spiralę. Ta sama grubość włókna bywa więc w moherze odczuwalna ostrzej niż w wełnie.
Praktycznie: moher rzadko jest materiałem na gołą skórę i nikt nie powinien ci tego obiecywać. Miejscem cienkiego, kid-moherowego swetra jest koszulka pod spodem; miejscem moheru grubszego — płaszcz, narzutka, szal noszony na kołnierzu, nie na szyi.
Osobna sprawa to rzeczy noszone przy skórze po osiem godzin i dłużej — piżama, bielizna. Moher nie jest na to włóknem i powód jest tym razem czysto mechaniczny, a nie chemiczny. Gdybyś szukała lub szukał włókna keratynowego do tej roli, jedynym sensownym jest wełna merino w klasie poniżej 19,5 µm. Przy tak długim kontakcie ze skórą obowiązuje też druga zasada: żadnych syntetyków w składzie, nawet w mieszance 70/30 — poliester i poliamid nie odbierają wilgoci, więc przez noc pracują przeciwko termoregulacji.
Jeśli reakcja na wełnę jest u ciebie silna, uporczywa albo obejmuje zmiany skórne, to rozmowa z lekarzem, a nie z metką. My możemy powiedzieć tylko tyle, jak gruby jest ten włos.
Aureola — skąd puszystość i co z nią zrobić
Puszysta poświata wokół moherowej dzianiny nie bierze się z włókna, tylko z obróbki: gotową dzianinę drapie się, czyli czesze mechanicznie, wyciągając końcówki włosa z przędzy na zewnątrz.
Z aureoli wynikają trzy rzeczy, które warto wiedzieć przed zakupem.
Moher grzeje lepiej, niż wskazywałaby jego waga. Nie dlatego, że włókno jest wyjątkowe, tylko dlatego, że wyczesane włoski trzymają nieruchome powietrze — a w każdym ubraniu izoluje powietrze, nie materiał. Cienki moherowy sweter potrafi grzać jak grubszy wełniany.
Moher gubi włos, zwłaszcza na początku. To normalne i największe w pierwszych kilku noszeniach: luźne końcówki wychodzą z przędzy. Zjawisko wyraźnie słabnie z czasem, a nowy sweter można przed pierwszym włożeniem przetrzymać kilka godzin w zamrażarce w woreczku — chłód usztywnia włos i część luźnych włosków daje się po prostu strzepnąć.
Aureolę się odnawia, nie ratuje. Po praniu dzianina wychodzi sklejona i płaska — to wygląda jak zniszczenie, a jest tylko sklejeniem mokrych włosków. Po całkowitym wyschnięciu delikatne przeczesanie miękką szczotką przywraca puszystość. To zresztą rzecz, która odróżnia moher od kaszmiru: kaszmir po takim zabiegu zacząłby się mechacić, moher jest na tarcie wyraźnie odporniejszy.
Moher w mieszankach — co dokłada producent i po co
Czysty moher w odzieży jest rzadkością. Najczęściej trafia do mieszanek — i te mieszanki dzielą się na dwie zupełnie różne grupy, których nie należy wrzucać do jednego worka.
Grupa pierwsza: mieszanki konstrukcyjne. Moher z wełną owczą to układ, w którym każde włókno wnosi to, czego brakuje drugiemu. Wełna daje karbik, sprężystość i miękkość; moher dodaje połysk, trwałość i odporność na gniecenie. Skład 70/30 albo 85/15 w marynarce nie jest oszczędnością — to klasyczne rozwiązanie krawieckie sprzed dekad. Podobnie działa moher z jedwabiem w cienkich, ażurowych dzianinach: jedwabna nitka rdzeniowa niesie ciężar konstrukcji, a moher owija ją puszystą aureolą.
Grupa druga: mieszanki cenowe. Moher z akrylem albo z poliamidem to inna historia i warto ją nazwać wprost: producent sięga po syntetyk przede wszystkim dlatego, że jest tani. Akryl kosztuje ułamek ceny moheru i pozwala zejść z ceną półkową; cienka poliamidowa nitka rdzeniowa rzeczywiście wzmacnia bardzo luźno przędzioną nitkę moherową, ale to korzyść techniczna, która przy okazji wychodzi z decyzji kosztowej, a nie jej powód. Cena, którą płacisz za tę oszczędność, jest realna: gorsza gospodarka wilgocią (akryl chłonie 1–2%), szybciej pojawiający się zapach, intensywniejsze mechacenie i mikrowłókna uwalniane przy każdym praniu.
Granica jest umowna, ale czytelna: przy 5–10% poliamidu w roli nitki nośnej masz sweter moherowy, a przy 70% akrylu i 30% moheru — sweter akrylowy z moherową naklejką.
Moher a kaszmir a alpaka — co realnie wybierasz
Wszystkie trzy trafiają na tę samą półkę „luksusowych włókien zwierzęcych” i wszystkie trzy robią co innego.
| Cecha | Moher | Kaszmir | Alpaka |
|---|---|---|---|
| Grubość włókna | ok. 22–42 µm | 14–16 µm | 18–30 µm |
| Miękkość w dotyku | Umiarkowana | Wyjątkowa | Bardzo dobra |
| Połysk | Bardzo wysoki | Matowy | Jedwabisty |
| Odporność na ścieranie | Najwyższa z trzech | Średnia | Wysoka |
| Skłonność do filcowania | Bardzo niska | Umiarkowana | Niska |
| Odporność na gniecenie | Bardzo wysoka | Średnia | Dobra |
Rozstrzygnięcie nie wymaga wyroku, bo to trzy różne zadania. Kaszmir kupujesz dla dotyku i płacisz za to trwałością. Alpakę kupujesz dla ciepła przy małej wadze i płacisz za to sprężystością, bo dzianina się wyciąga. Moher kupujesz dla połysku, puszystości i trwałości — i płacisz za to komfortem przy skórze.
Jeśli szukasz jednej rzeczy, która ma wyglądać efektownie i przetrwać dziesięć sezonów, moher jest z tej trójki najrozsądniejszym wyborem. Jeśli szukasz czegoś, co założysz na gołe ramiona — jest najgorszym.
Kiedy moher jest dobry, a kiedy przepłacasz
Kiedy tak, kiedy nie
- ✓ Mocny, metaliczny połysk — gładkie łuski odbijają światło kierunkowo
- ✓ Prawie nie filcuje się — gładkie, płasko przylegające łuski
- ✓ Bardzo wysoka odporność na ścieranie i mechacenie
- ✓ Prawie nie gniecie się — dlatego trafia do tkanin garniturowych
- ✓ Aureola trzyma powietrze: grzeje jak materiał o wyższej gramaturze
- ✓ Przyjmuje barwniki intensywniej niż wełna owcza
- ✓ Biodegradowalny — bez mikroplastiku w pralce
- ✓ Trudnozapalny, jak inne włókna keratynowe
- ✗ Większość klas leży powyżej progu 30 µm — potrafi wyraźnie kłuć
- ✗ Sztywny włos i brak karbika: mała rozciągliwość, gorsze dopasowanie
- ✗ Gubi włos, najmocniej w pierwszych noszeniach
- ✗ Aureola wymaga przeczesania po każdym praniu
- ✗ Droższy od wełny owczej — podaż surowca jest mała
- ✗ Mole żywią się keratyną — wymaga ochrony przy przechowywaniu
- ✗ Kiemp w tanim surowcu kłuje mocniej niż sam mikronaż
- ✓ Mocny, metaliczny połysk — gładkie łuski odbijają światło kierunkowo
- ✓ Prawie nie filcuje się — gładkie, płasko przylegające łuski
- ✓ Bardzo wysoka odporność na ścieranie i mechacenie
- ✓ Prawie nie gniecie się — dlatego trafia do tkanin garniturowych
- ✓ Aureola trzyma powietrze: grzeje jak materiał o wyższej gramaturze
- ✓ Przyjmuje barwniki intensywniej niż wełna owcza
- ✓ Biodegradowalny — bez mikroplastiku w pralce
- ✓ Trudnozapalny, jak inne włókna keratynowe
- ✗ Większość klas leży powyżej progu 30 µm — potrafi wyraźnie kłuć
- ✗ Sztywny włos i brak karbika: mała rozciągliwość, gorsze dopasowanie
- ✗ Gubi włos, najmocniej w pierwszych noszeniach
- ✗ Aureola wymaga przeczesania po każdym praniu
- ✗ Droższy od wełny owczej — podaż surowca jest mała
- ✗ Mole żywią się keratyną — wymaga ochrony przy przechowywaniu
- ✗ Kiemp w tanim surowcu kłuje mocniej niż sam mikronaż
Kiedy przepłacasz? Gdy dopłacasz za klasę kid w płaszczu, którego nigdy nie dotkniesz skórą — tam grubszy włos pracuje lepiej. Gdy kupujesz sweter z 10% moheru w składzie zdominowanym przez akryl. I gdy szukasz w moherze dopasowania: dzianina bez karbika nie obciąga sylwetki i nie wraca po rozciągnięciu tak jak merino.
Jak prać moher
Zasada wyjściowa jest ta sama co przy całej grupie keratynowej: włókna zwierzęce niszczy tarcie i temperatura, nie sama woda. Moher jest w tym względzie łaskawszy od wełny, bo jego łuski nie mają się o co zaczepić — ale jest przędziony z wełną częściej, niż sugeruje nazwa na metce, więc ostrożność zostaje.
Parametry: 20–30°C, program wełna albo ręcznie, wirowanie maksymalnie 200 obrotów, płyn do wełny. Nigdy proszek (pH 9–11 unosi łuski), nigdy zmiękczacz — silikony obciążają włosy aureoli i odbierają jej puszystość. Przy praniu ręcznym moczenie do kwadransa, bez ugniatania i bez wykręcania.
Moher nie wymaga prania po każdym włożeniu — co trzecie, czwarte noszenie w zupełności wystarcza, a pomiędzy nimi działa wietrzenie: keratyna sama pozbywa się większości zapachów po nocy przy uchylonym oknie.
Suszenie wyłącznie na płasko, na ręczniku, w kształcie, w jakim rzecz ma zostać. Po całkowitym wyschnięciu — przeczesanie miękką szczotką, żeby odbudować aureolę. Prasowanie tylko w razie potrzeby, przez wilgotną ścierkę, do 160°C (dwie kropki na metce); przy dzianinie z aureolą lepiej użyć samej pary z odległości kilkunastu centymetrów, bo żelazko kładzie włoski na trwałe. Pełna procedura i ratowanie zafilcowanej rzeczy są w poradniku o praniu wełny.
Co sprawdzić na metce przed zakupem
Na metce — na co zwracać uwagę
Praktyczne porady zakupowe: Moher.
- + Mohair / moher — pełna nazwa włókna albo kod WM
- + Kid mohair — pierwsza strzyża, najcieńsza klasa ok. 22–30 µm
- + Podana średnica włókna w mikronach
- + Mieszanka z wełną owczą — wełna dodaje karbiku i miękkości
- + Jedwabna nitka rdzeniowa w cienkich, ażurowych dzianinach
- + RMS (Responsible Mohair Standard) — dobrostan kóz i łańcuch dostaw
- + OEKO-TEX Standard 100 — brak szkodliwych substancji w barwnikach
- + Wysoki udział moheru w składzie procentowym
- ! Moher 5–15% przy akrylu 85–95% — płacisz za akryl
- ! Mohair look / mohair touch / typu moher — to nie jest moher
- ! Moher opisany jako włókno królika angorskiego — sprzedawca myli gatunki
- ! Obietnica miękkości przy skórze bez podanej klasy włókna
- ! Widoczne jaśniejsze, sztywne włoski w dzianinie — kiemp w surowcu
- ! Brak składu procentowego — w UE to naruszenie obowiązku etykietowania
Rozpoznanie w sklepie jest łatwiejsze niż przy większości włókien i nie wymaga żadnych testów chemicznych ani ognia. Obróć rzecz pod światło: moher odbija je pasmowo, wełna rozprasza, akryl daje połysk płaski i plastikowy, równomierny na całej powierzchni. Ściśnij dzianinę w dłoni i puść: moher rozpręża się natychmiast i nie zostawia załamania, akryl wraca leniwie. Przesuń dłonią pod włos: moherowa aureola stawia wyczuwalny opór, angora i akrylowy puch są całkowicie bezwładne.
Etyka i certyfikaty — RMS i rok 2018
Kozy angorskie się strzyże, nie zabija. Strzyża odbywa się dwa razy w roku, bo włos rośnie szybko i niestrzyżone zwierzę traci zdolność termoregulacji. To hodowla użytkowa, nie ubojowa — ale sam moment strzyżenia jest dla kozy stresujący i tempo pracy w dużych gospodarstwach sprzyja skrótom.
Rok 2018 był dla tego włókna przełomowy. Organizacja PETA opublikowała materiał ze śledztwa przeprowadzonego na kilkunastu farmach w Republice Południowej Afryki, dokumentujący brutalne obchodzenie się ze zwierzętami podczas strzyży. Skutek był natychmiastowy: kilkaset marek odzieżowych ogłosiło wycofanie moheru z kolekcji. Mohair South Africa, organizacja branżowa reprezentująca hodowców, zakwestionowała reprezentatywność nagrań i wszczęła własne postępowanie. Obie strony pozostały przy swoich stanowiskach, a część marek do dziś moheru nie używa.
Odpowiedzią branży był standard. Responsible Mohair Standard (RMS) opracowała organizacja Textile Exchange wspólnie z Mohair South Africa i opublikowała go 17 marca 2020 roku. Obejmuje dobrostan zwierząt, zarządzanie gruntami oraz warunki pracy, a gotowy surowiec jest śledzony przez cały łańcuch dostaw certyfikatami transakcyjnymi. To ta sama rodzina standardów, co dla wełny owczej i alpaki, i tego samego wystawcy.
Jak to czytać bez naiwności: logo RMS oznacza łańcuch dostaw podlegający audytowi strony trzeciej, a nie gwarancję konkretnego zdarzenia na konkretnej farmie. To mimo wszystko różnica jakościowa wobec metki, na której nie ma nic — bo przy moherze cała kwestia etyczna rozgrywa się na poziomie gospodarstwa, nie włókna.
OEKO-TEX Standard 100 to zupełnie inna oś: nie dotyczy zwierząt, tylko chemii — potwierdza brak szkodliwych substancji w barwnikach i wykończeniu.
Dopasuj certyfikat do surowca, bo tu sklepy mylą się nagminnie: przy moherze szukasz RMS i OEKO-TEX. Certyfikaty bawełny organicznej i certyfikaty gospodarki leśnej dotyczą zupełnie innych surowców — na metce swetra z kozy angorskiej nie mają czego potwierdzać.
Parametry techniczne — twarde dane
Grubość włókna
ok. 22–42 µm
Kid: ok. 22–30. Young goat: ok. 30–32. Adult: ok. 36–42. Kaszmir: 14–16. Alpaka: 18–30
Próg dyskomfortu skóry
ok. 30 µm
Ten sam co przy wełnie. Powyżej włókno nie ugina się na skórze i kłuje
Łuski powierzchniowe
płaskie, przylegające
Stąd połysk i bardzo słaba skłonność do filcowania. Wełna owcza ma łuski wyraźnie odstające
Karbik
znikomy
Wełna owcza: ok. 4–12 fal/cm. Stąd u moheru sztywniejszy włos i mała rozciągliwość
Gęstość
1,32 g/cm³
Wełna owcza, kaszmir i alpaka: ok. 1,31. Bawełna: 1,54
Higroskopijność (regain)
ok. 11–14%
Wełna owcza: 13–18%. Bawełna: 7–8,5%. Poliester: 0,4%
Wytrzymałość na mokro
75–85% suchej
Jak kaszmir i alpaka. Mokrej rzeczy się nie wiesza
Odporność na ścieranie
bardzo wysoka
Najwyższa w grupie luksusowych włókien zwierzęcych
Odporność na gniecenie
bardzo wysoka
Stąd domieszka moheru w tkaninach garniturowych
Temperatura prania
20–30°C
Wirowanie maks. 200 obrotów, płyn do wełny, suszenie na płasko
Maks. temperatura prasowania
160°C (2 kropki)
Przez wilgotną ścierkę. Przy dzianinie z aureolą lepiej sama para
Strzyżenie
dwa razy w roku
Włos rośnie szybko. Idealna długość odcinka w handlu: ok. 125–150 mm
Główny producent
RPA, ok. 50% świata
Dalej Turcja i Teksas
| Parametr | Wartość | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|---|
| Grubość włókna | ok. 22–42 µm | Kid: ok. 22–30. Young goat: ok. 30–32. Adult: ok. 36–42. Kaszmir: 14–16. Alpaka: 18–30 |
| Próg dyskomfortu skóry | ok. 30 µm | Ten sam co przy wełnie. Powyżej włókno nie ugina się na skórze i kłuje |
| Łuski powierzchniowe | płaskie, przylegające | Stąd połysk i bardzo słaba skłonność do filcowania. Wełna owcza ma łuski wyraźnie odstające |
| Karbik | znikomy | Wełna owcza: ok. 4–12 fal/cm. Stąd u moheru sztywniejszy włos i mała rozciągliwość |
| Gęstość | 1,32 g/cm³ | Wełna owcza, kaszmir i alpaka: ok. 1,31. Bawełna: 1,54 |
| Higroskopijność (regain) | ok. 11–14% | Wełna owcza: 13–18%. Bawełna: 7–8,5%. Poliester: 0,4% |
| Wytrzymałość na mokro | 75–85% suchej | Jak kaszmir i alpaka. Mokrej rzeczy się nie wiesza |
| Odporność na ścieranie | bardzo wysoka | Najwyższa w grupie luksusowych włókien zwierzęcych |
| Odporność na gniecenie | bardzo wysoka | Stąd domieszka moheru w tkaninach garniturowych |
| Temperatura prania | 20–30°C | Wirowanie maks. 200 obrotów, płyn do wełny, suszenie na płasko |
| Maks. temperatura prasowania | 160°C (2 kropki) | Przez wilgotną ścierkę. Przy dzianinie z aureolą lepiej sama para |
| Strzyżenie | dwa razy w roku | Włos rośnie szybko. Idealna długość odcinka w handlu: ok. 125–150 mm |
| Główny producent | RPA, ok. 50% świata | Dalej Turcja i Teksas |
Skąd się bierze moher
Z włosa kozy angorskiej — rasy hodowanej od stuleci w okolicach Ankary, skąd wzięła nazwę, a dziś rozproszonej po kilku kontynentach. Około połowy światowej produkcji pochodzi z Republiki Południowej Afryki, głównie z półpustynnego rejonu Karoo w Prowincji Przylądkowej Wschodniej; reszta przypada przede wszystkim na Turcję i Stany Zjednoczone.
Cykl jest krótszy niż przy innych włóknach zwierzęcych: kozę strzyże się dwa razy w roku, bo włos rośnie szybko, a zbyt długie runo zbija się i traci wartość. Surowe runo trafia do sortowania — i to tam, nie w przędzalni, rozstrzyga się, czy dana partia zostanie cienkim swetrem, czy obiciem fotela. Sortuje się po grubości, długości odcinka, połysku i czystości, z osobnym rygorem na obecność kiempu.
Warto wiedzieć, skąd bierze się cena. Nie z magii włókna, tylko z arytmetyki: światowa produkcja moheru liczona jest w tysiącach ton rocznie, produkcja wełny owczej — w milionach. Moher jest w skali rynku surowcem niszowym i niszowość jest głównym składnikiem jego ceny. Pozostałe składniki to ręczne sortowanie i to, że z jednego zwierzęcia klasa kid pochodzi tylko raz w życiu.
Źródła
Organizacje branżowe i standardy:
- Mohair South Africa — dane o produkcji, strzyży i rejonie hodowli, opis standardu RMS — mohair.co.za
- Responsible Mohair Standard — zakres certyfikacji i łańcuch dostaw — mohair.co.za/responsible-mohair-standard
- Textile Exchange — wystawca standardu RMS (publikacja 17 marca 2020) — textileexchange.org
- Mohair Australia — klasyfikacja handlowa moheru: klasy wiekowe, zakresy mikronowe, długość odcinka, wymóg braku kiempu — mohair.com.au
- IWTO (International Wool Textile Organisation) — właściwości i klasyfikacja włókien zwierzęcych — iwto.org
- OEKO-TEX Standard 100 — oeko-tex.com
Normy i regulacje:
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1007/2011 — nazewnictwo włókien tekstylnych („moher” jako odrębna nazwa włókna, dopuszczalna z dopiskiem „wełna” lub „włos”)
- ISO 6938 — nazewnictwo i kody włókien naturalnych (WM — moher)
- ISO 6741 — oznaczanie higroskopijności włókien
Właściwości włókna (cytaty tekstowe):
- Budowa łusek moheru i jej wpływ na połysk oraz odporność na filcowanie — literatura włókiennicza dotycząca włókien specjalnych
- Próg dyskomfortu ok. 30 µm i comfort factor — badania nad kłuciem włókien keratynowych (Wool ComfortMeter, AWTA/CSIRO)